Templariusze

Zakon templariuszy nosił nazwę Zakonu Ubogich Rycerzy Chrystusa i Świątyni Salomona (Pauperes commilitones Christi templique Salomonici Hierosolymitanis). Założony 1119 w Jeruzalem, był pierwszym zakonem, który połączył ideały arystokratycznego rycerstwa z życiem zakonnym. Łączył dwa stany, które dotąd były w rygorystyczny sposób oddzielone. Zakon był pomyślany jako rodzaj jednostki wojskowej.

Nazwa zakonu wzięła się z faktu, że król Jerozolimy, Baldiun przydzielił im jako siedzibę skrzydło swojego pałacu, które znajdowało się na górze o nazwie Tempel. Było to miejsce, w którym w przeszłości stała bazylika św. Marii, a ta zbudowania została na fundamentach świątyni Salamona. Dokładna data erekcji zakonu Templariuszy nie jest znana.

Pieczęć zakonu Templariuszy

Jeruzalem tamtych czasów był magnesem dla pielgrzymów i awanturników. Kiedy podróż morska z Europy do Jeruzalem była w miarę bezpieczna, tak na drodze lądowej pielgrzymom groziło wiele niebezpieczeństw ze strony różnych band łupieżczych. Założyciel zakonu, Hugo von Payns i jego ośmiu dalszych francuskich arystokratycznych przyjaciół, postawiło sobie za zadanie ich ochronę. Arystokraci złożyli śluby życia w biedzie, cnocie i posłuszeństwie. Zobowiązali się do noszenia tych samych strojów zakonnych. 

W roku 1127 Hugo von Payns wrócił do Europy wraz z częścią swoich zakonnych braci w celu werbowania żołnierzy do ich zakonu. Budzili swoją postawą i powagą powszechny szacunek, co wywołało falą zapisów do zakonu. Stali się również beneficjentami wielkiej liczby zapisów i darowizn majątkowych. A to dało początek ich wielkiej, ekonomicznej sile.

Rysunek: Aleksander Lesser

Ich wielkim mentorem stał się jeden z największych teologicznych autorytetów owych czasów, Bernhard von Clairvaux. Ale miał on też wielki wpływ na samych Templariuszy, w których statucie widać wpływy myśli teologa. Bernhard von Clairvaux stał się jakby mostem łączącym Cystersów z Templariuszami.

W roku 1139 zakon został postawiony pod bezpośrednie zwierzchnictwo papieża i stał się w ten sposób eksterytorialną potęgą niezależną od jakikolwiek świeckiej władzy. Papież milcząco zaakceptował, że Templariusze zajmowali się pożyczaniem pieniędzy na procent, co w tamtych czasach było zabronione surowo. Trudnili się również osłanianiem transportów z pieniędzmi. To oni wymyślili czeki kredytowe i inne skomplikowane procedury księgowe. W ten sposób szybko stali się jedna z najsilniejszych instytucji finansowych na kontynencie. Finansowali z tych środków przede wszystkim militarne operacje na bliskim wschodzie. Ponieważ jednak pozostawali od Królestwa Jerozolimskiego niezależni, to stanowili potężną siłę polityczną na bliskim wschodzie. Po upadku Państwa Jerozolimskiego w roku 1291 przenieśli się początkowo na Cypr, gdzie wyspa Tortosa była ich własnością. 

Rysunek: Aleksander Lesser

Upadek Państwa Jerozolimskiego nie zmniejszył początkowo wpływów Templariuszy. Koło 15 000 braci zakonnych zarządzało 9000 komandoriami w całej Europie. Ale ich sytuacja zaczęła z czasem uległa znacznemu pogorszeniu. Poszczególne państwa patrzyły z wielką podejrzliwością na ich niebezpieczną kombinacje siły militarnej i finansowej. W ten sposób zakon był zagrożeniem dla stabilności wielu z nich. Ale Templariusze przeceniali też swoje możliwości. Kiedy papież okazał się politycznie zbyt słaby, żeby ich osłaniać, Król Francji, Ludwik IV Piękny, kazał ich aresztować. W brutalnym procesie doprowadził do ich kompromitacji i ostatecznego rozwiązania zakonu. Jego przywódcy w okrutny sposób zostali zamordowani, a dobra skonfiskowane.

Krzyże Templariuszy
Galerie zdjęć:

Templariusze w Rudzie Śląskiej. Zdjęcia: Tomasz Strojecki

Templariusze w Kałkowie. Zdjęcia: Natalia Klimaschka

Templariusze w Zakrzowie. Zdjęcia: Natalia Klimaschka